Wspomnienia z konkursu Wiedzy o Patronie Szkoły

W szkole średniej wygrałam konkurs wiedzy o patronie mojej szkoły Stanisławie Staszicu. Dzięki tej przygodzie znalazłam swój autorytet i pokochałam historię. Przed przystąpieniem do tegoż konkursu o życiu i działalności patrona mojego LO Stanisława Staszica niewiele wiedziałam o tej wybitnej postaci żyjącej na przełomie XVIII i XIX wieku.Teraz mogę stwierdzić, że Stanisław Staszic był człowiekiem wykształconym o szerokich horyzontach i zainteresowaniach. Im bardziej zagłębiałam się w lekturze jego dzieł lub opracowaniach opisujących jego działalność, tym mniej rozumiałam jak jeden człowiek był w stanie osiągnąć tak wiele, w tak różnych dziedzinach wiedzy, wnosząc tyle nowego do każdej z nich. Zastanawiam się jaki jest wpływ tego wielkiego Polaka na moje życie,młodej studentki żyjącej na początku XXI w. Abym mogła w pełni zrozumieć działalność tego człowieka murze pamiętać, iż żył w bardzo trudnym okresie dziejów Polski, w okresie rozbiorów oraz upadku gospodarczego kraju. Obecnie Polska jest państwem w pełni wolnymi demokratycznym, może sama o sobie decydować, a Polacy swoją wolność i suwerenność zawdzięczają między innymi takim ludziom jak Stanisław Staszic.Aby wyjaśnić jaki wpływ miała działalność tej postaci historycznej na moje życie i podjęcia decyzji czy rzeczywiście jego czyny kształtowały bieg historii muszę zadać sobie pytanie:Czy poglądy tego wybitnego przedstawiciela polskiego oświecenia są nadal aktualne i dlaczego?Sytuacja polityczna w jakiej żył Stanisław Staszic była podobna do czasów końca XX wieku. Zarówno w czasach współczesnych Staszicowi, jak i pod koniec XX wieku Polska powielu latach okupacji i braku suwerenności gospodarczej, politycznej i militarnej odzyskała wolność i suwerenność, ale potrzebowała reform. Tak jak Staszic politycy końca XX wiek usnuli plany naprawy Rzeczpospolitej między innymi poprzez: usprawnienie administracji,unowocześnienie polskiej armii, przebudowę rolnictwa, przemysłu i systemu finansowego.Mogę więc odpowiedzieć na zadane wcześniej pytanie, że poglądy Staszica są nadal aktualne ze względu na podobną sytuację polityczną Polaków żyjących na przełomie XVIII i XIX wieku i Polaków końca XX i początku XXI wieku. Jego czyny również z pewnością kształtowały bieg historii I postaram się to udowodnić w mojej pracy.Czy poznane poglądy Staszica, to czego dokonał mają wpływ na moje życie?Obecnie uczę się, większość czasu spędzam na nauce, podobnie jak Staszic wielką wagę przywiązuję do wykształcenia. Uważam, ze na kształt współczesnego systemu edukacyjnego,dzięki któremu zdobywam wiedzę, wpływ mają dokonane w przeszłości reformy edukacyjne miedzy innymi pomysłu Staszica. Według Staszica Polska powinna kształcić „użytecznych dla państwa obywateli”. Był on zdania, że „…edukacja miała właśnie kształtować w młodych ludziach umiłowanie ojczyzny, swobód, skłonność do poświęceń dla kraju, a szczególnie umiejętność jego obrony…” W swoim dziele „Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego” Staszic wiele pisze o kwestii wychowania młodzieży, domaga się unowocześnienia programu szkolnego przez „…wyeliminowanie zeń teologii i łaciny, a wprowadzanie w szerokim zakresie nauki historii, geografii, matematyki, fizyki i przyrody, a także systematycznego uprawiania gimnastyki. Domagał się, aby system ten, znajdował się pod ścisłą kontrolą państwa. Szkoła powszechna winna zaś w pierwszym rzędzie umożliwiać młodzieży zdobycia wykształcenia przydatnego w codziennym życiu…”Dziś program nauczania opiera się w większej części na założeniach ludzi oświecenia.Ów program udoskonalony i praktykowany współcześnie pozwala uczniom o różnych zdolnościach i zainteresowaniach rozwinąć swoje talenty i zdobyć wiedzę ogólną, a także praktyczną. Stanisław Staszic w działaniach dotyczących reformy oświaty dążył przede wszystkim do podwyższenia wykształcenia użytecznego Polaków. Nie rozumiem po co przez tyle wieków dzieci i młodzież w szkołach uczyła się zbędnych według nieuprzedmiotowienie. teologii. Staszic był człowiekiem postępowym. Mimo, iż był księdzem, popierał staraniaom uniezależnienie szkolnictwa od wpływów kleru. Nie wyobrażam sobie dzisiejszej szkoły podporządkowanej Kościołowi. Gdyby tak się stało z pewnością nastąpiłby regres wielu rozwojowych myśli, tez sprzecznych z ideologią kleru.Stanisław Staszic żywo interesował się rozwojem oświaty. Pragnął by nie szczędzono na nią pieniędzy. Chciał by szkół było jak najwięcej, by znajdowały się one nie tylko w miastach ale również na wsiach. Jestem pewna, że społeczeństwo polskie nie rozwinęło by się tak szybko gdyby na wsiach był zastój intelektualny w wyniku braku edukacji.Staszic zajmował się również przyznawaniem stypendiów, które otworzyły drogę do lepszego życia wielu zdolnym, młodym ludziom. Również i dziś młodzi, ambitni, biedni uczniowie mogą się kształcić dzięki pomocy państwa. Gdyby nie było tego typu pomocy dotowanej z budżetu, zapewne świat nie poznałby wielu wybitnych uczonych.Ten oświecony człowiek dążył także do powstania bezpłatnych publicznych bibliotek z których każdy obywatel mógłby korzystać. W obu największych dziełach swojego życia „Uwagach nad życiem Jana Zamoyskiego” oraz „Przestrogach dla Polski” ten wybitny przedstawiciel polskiego oświecenia domagał się również szeregu innych zmian o charakterze społecznym między innymi obarczenia podatkami wszystkich stanów (w celu poprawy wartości skarbu Państwa). Sądził, że stopę podatkową należy wyznaczyć stosownie od dochodów. Taki system podatkowy, którego podwaliny dali oświeceni myśliciele do dziś jest obecny w wielu krajach europejskich między innymi w Polsce. Nawiązując do problemu podatków, wydaje mi się, że system podatkowy w Polsce jest anachroniczny, hamuje rozwój gospodarczy i wymaga szybkiej zmiany. Staszic pragnął umocnienia armii. Wiedział, że Polacy są bardzo waleczni i że z tego słyną o czym pisał: „..Przecieżby Rzeczpospolita ze wszystkich narodów mieć powinna żołnierzy najlepszych. Ta nieoszacowana ziemia, która takim męstwem obdarzyła nasz ojcze, z równą szczodrobliwością nam wojennych przymiotów udziela…”. Dążył do umocnienia pozycji międzynarodowej Polski, zyskania sojuszników oraz zwiększenia obronności kraju. Ten wybitny człowiek uważał, iż Polacy nie powinni podkreślać jakichkolwiek różnic między sobą a połączyć swoje siły dla dobra swojego i ojczyzny. Niestety po dzień dzisiejszy pragnienie Staszica nie spełniło się i zapewne nigdy się nie spełni. Polacy owszem są patriotami i jednoczą się wyjątkowych okolicznościach, widać to było w pięknym zachowaniu w ostatnich chwilach życia i po śmierć papieża Polaka Jana Pawła II. Zwykle w społeczeństwie polskim są liczne podziały. Polacy nie potrafią zjednoczyć swoich sił (co jest widoczne od wieków), kłócą się miedzy sobą i to kompromituje nas w oczach innych narodów. Stanisław Staszic chciałby Polacy byli równi wobec prawa. Był republikaninem. Był przeciwny absolutyzmowi,bał się go. Zdawał sobie sprawę, że ludzie nie będą nigdy w pełni wolni jeśli jedna grupa będzie narzucała prawa innym. Naród musi mieć wpływ na władzę, bo jeśli jej nie ma,w państwach rodzą się tyranie co pokazuje historia. Obecnie, w XXI wieku Polska jest państwem w pełni demokratycznym o którym marzył Stanisław Staszic. W przeszłości państwo było pod reżimowymi rządami zaborców, nazistów i komunistów. Po przeszło 40 latach zniewolenia komunistycznego Polacy wywalczyli wolność, która jednak nie może być bezprawiem. Na scenie politycznej można spotkać wielu demagogów, którzy składają pełnemu wiary w ich słowa narodowi efektowne, ale nierealne obietnice oraz posługują się argumentami obliczonymi na poklask tłumu. Aby naród był praworządny i prawidłowo korzystał z wolności, należałoby zepchnąć ze sceny politycznej takich właśnie populistów.Do tego potrzeba mądrego i krytycznego społeczeństwa, o to zabiegał Stanisław Staszic.Uważam, że nadal większą cześć i hołd oddaje się w Polsce tym bohaterom, którzy umiera liza ojczyznę, a za mało propaguje się postacie tych, którzy dla niej pracowali. Wszyscy oni zasługują na pamięć i szacunek. Myślę, że Staszic był człowiekiem mądrym, prawym i jego postępowe myśli powinny zajmować więcej uwagi współczesnych ludzi, którzy często niewiedzą kim był ten wybitny duchowny. Sądzę, że Stanisław Staszic to postać historyczna,która z pewnością kształtowała bieg historii.

Anna Boruń
Literatura źródłowa:
1. Stanisław Staszic, Przestrogi dla Polski, Wrocław 2003
2. Stanisław Staszic, Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego, Wrocław 2005
3. Witold Molik, Stanisław Staszic, Poznań 1980
4. Wiek oświecenia. T. 22. Stanisław Staszic – myślicie, pisarz, uczony, Pod red. Hanny
Cieniuszek, Warszawa 2006